Relevant voor importeurs die jaarlijks meer dan 50 ton ijzer en staal, aluminium, cement, meststoffen of waterstof van buiten de EU invoeren (voor elektriciteit en waterstof geldt geen drempel), en voor machinebouwers met staal- of aluminiumintensieve onderdelen uit derde landen. Sinds 1 januari 2026 is CBAM in de definitieve fase: zonder toelating als CBAM-aangever geeft de Douane de goederen niet vrij. De betaling over de invoer van 2026 volgt in 2027, en door de correctie voor gratis emissierechten is die kost in 2026 nog beperkt. Tegelijk heeft het Europees Parlement op 15 september gestemd voor uitbreiding naar circa 457 downstreamproducten. Kernactie: bevestig je aangeverstatus, toets CBAM-toeslagen van leveranciers aan de werkelijke kost, en screen je stuklijst op de voorgestelde uitbreiding.
Wat er feitelijk gebeurt
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) zit sinds 1 januari 2026 in de definitieve fase. Rapporteren heeft plaatsgemaakt voor toelating en betaling. Wie jaarlijks meer dan 50 ton CBAM-goederen invoert, moet toegelaten CBAM-aangever zijn of een toegelaten indirect vertegenwoordiger inschakelen. De Douane controleert dat bij de invoeraangifte; zonder toelating worden de goederen niet vrijgegeven.
De betaling volgt later. Certificaten voor de invoer van 2026 kunnen vanaf februari 2027 worden gekocht, en de eerste CBAM-aangifte met inlevering van certificaten moet uiterlijk 30 september 2027 gebeuren.
De certificaatprijs volgt de EU ETS-veilingprijs. In 2026 geldt per kwartaal een vaste prijs: €75,36 per ton CO₂ voor Q1 (gepubliceerd op 7 april) en €75,28 voor Q2 (gepubliceerd op 6 juli). De prijs voor Q3 verschijnt op 5 oktober. Vanaf 2027 wordt de prijs wekelijks vastgesteld.
Wat een importeur in 2026 werkelijk betaalt
De certificaatprijs is niet de kost per ton CO₂ die een importeur betaalt. Zolang Europese producenten nog gratis emissierechten krijgen, wordt het aantal in te leveren certificaten daarvoor gecorrigeerd. Die correctie loopt af volgens de CBAM-factor:
- 2026: 97,5%
- 2027: 95%
- 2028: 90%
- 2030: 51,5%
- 2034: 0%
De NEa geeft een rekenvoorbeeld: een product met 1,2 ton ingebedde CO₂ per ton en een EU-benchmark van 1,0 ton levert in 2026 0,225 certificaten per ton product op (1,2 − 1,0 × 97,5%). Tegen de Q2-prijs is dat circa €17 per ton product. Vanaf 2030 loopt dat snel op, en in 2034 betaalt de importeur de volledige ingebedde emissies.
Let op: wie geen installatiespecifieke emissiedata van zijn leverancier heeft, valt terug op standaardwaarden. Die liggen doorgaans hoger, waardoor de kost ook in 2026 al fors kan stijgen.
De uitbreiding naar downstreamproducten
De Europese Commissie stelde voor om CBAM uit te breiden met circa 180 staal- en aluminiumintensieve downstreamproducten, met als beoogde startdatum 1 januari 2028. De Raad bepaalde op 12 juni 2026 zijn standpunt, met circa 200 producten. Het Europees Parlement stemde op 15 september 2026 voor een veel bredere lijst van circa 457 productregels, met 464 stemmen voor, 50 tegen en 159 onthoudingen. Het Parlement wil ook strengere regels tegen ontwijking.
Dit is nog geen wet. Parlement en Raad moeten in de trilogen tot één tekst komen, en de definitieve productlijst ligt dus nog open. Het verschil tussen 200 en 457 producten is voor machinebouwers wel relevant: afgewerkte onderdelen die nu buiten CBAM vallen, kunnen erin terechtkomen.
Wie direct geraakt wordt
Eerste orde: importeurs en hun indirecte douanevertegenwoordigers boven de drempel van 50 ton, vooral afnemers van niet-EU staal en aluminium (coils, profielen, extrusies), meststoffen voor agrifood, en cement of klinker.
Waarschijnlijk niet direct geraakt: bedrijven die alleen binnen de EU inkopen, want CBAM raakt alleen invoer uit derde landen, en importeurs die structureel onder de 50 ton blijven. Die status vervalt wanneer het invoervolume de drempel overschrijdt, wanneer je overstapt naar een leverancier buiten de EU, of, vanaf 2028, wanneer de uitbreiding jouw productgroep binnen de reikwijdte brengt.
Het tweede-orde-effect
Orbecta-analyse: emissie-intensiteit wordt een inkoopcriterium. Niet-EU-leveranciers met hoge of slecht gedocumenteerde emissies worden relatief duurder dan leveranciers met geverifieerde lage emissies of een aantoonbaar betaalde koolstofprijs in eigen land. In 2026 is dat prijsverschil nog klein, maar het groeit elk jaar met de afbouw van de gratis rechten.
Voorwaarde: het effect op de sourcingmix wordt pas materieel als de CBAM-kost per ton product merkbaar wordt ten opzichte van de marge, waarschijnlijk richting 2030. Procurementindicatoren: de kwartaalprijzen van CBAM-certificaten, het aandeel leveranciers dat geverifieerde emissiedata levert, en de voortgang van de trilogen over de uitbreiding.
Nederlandse procurementimpact
Toelating en douanevrijgave
De Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) voert CBAM uit samen met de Douane. Wie uiterlijk 31 maart 2026 een toelatingsaanvraag had ingediend, mag in afwachting van het besluit blijven invoeren. Wie dat niet deed en toch boven de drempel invoert, krijgt zijn goederen niet vrij en begaat een overtreding.
Claims van leveranciers
Verwacht dat leveranciers CBAM als argument voor prijsverhogingen gebruiken. Behandel zo'n claim als toetsbaar. CBAM raakt alleen invoer uit derde landen boven de drempel. Een algemene "CBAM-toeslag" op leveringen binnen de EU of op producten buiten de reikwijdte is niet terecht. En in 2026 is de werkelijke kost door de CBAM-factor van 97,5% nog maar een fractie van de certificaatprijs maal de ingebedde emissies.
Contractclausules
Contracten met niet-EU-leveranciers zijn vaak niet op CBAM ingericht. Zonder clausule over de aanlevering van geverifieerde emissiedata draag jij als importeur het datarisico, en val je terug op hogere standaardwaarden. Leg bij nieuwe of te verlengen contracten vast: aanlevering van geverifieerde emissiedata per zending, bewijs van een in eigen land betaalde koolstofprijs, en wie de kosten van certificaten draagt.
Bedrijfsexposure: nog niet berekend — koppel invoervolumes per HS-code aan de CBAM-categorieën en aan de voorgestelde downstreamlijst.
Wat vaststaat en wat nog onzeker is
Wat vaststaat: de definitieve fase loopt sinds 1 januari 2026; boven 50 ton per jaar is toelating verplicht; certificaten zijn te koop vanaf februari 2027 en de eerste aangifte is uiterlijk 30 september 2027; de certificaatprijs was €75,36 in Q1 en €75,28 in Q2; de CBAM-factor is 97,5% in 2026 en loopt af naar 0% in 2034; de drempel van 50 ton is formeel vastgelegd in Verordening (EU) 2025/2083.
Wat nog onzeker is: de definitieve productlijst van de uitbreiding (Commissie circa 180, Raad circa 200, Parlement circa 457); de uitkomst en timing van de trilogen; de certificaatprijzen voor Q3 en Q4 en de wekelijkse prijzen vanaf 2027.
Waar je op moet letten: de prijs voor Q3 op 5 oktober 2026 en voor Q4 op 4 januari 2027, de voortgang van de trilogen, en de beschikbaarheid van geverifieerde emissiedata bij je leveranciers.
Wat je nu kunt doen
- Douane en inkoop, deze maand: laat je douane-expediteur of douaneafdeling schriftelijk bevestigen wie de toegelaten CBAM-aangever is voor je invoer en wat de status van de toelating is. Besluit daarna of je de vertegenwoordiging contractueel vastlegt.
- Categoriemanager, dit kwartaal: vraag niet-EU-leveranciers om installatiespecifieke, geverifieerde emissiedata en bewijs van een eventueel betaalde koolstofprijs, en neem een CBAM-clausule op bij elke nieuwe of verlengde overeenkomst. Markeer leveranciers die geen data leveren voor heronderhandeling.
- Inkoop en finance, dit kwartaal: bouw een kostenmodel per HS-code met de kwartaalprijs, de ingebedde emissies en de CBAM-factor per jaar tot 2030. Gebruik dat model om CBAM-toeslagen van leveranciers te toetsen.
- Inkoop machinebouw en engineering, dit jaar: screen je stuklijst op staal- en aluminiumintensieve onderdelen die je van buiten de EU invoert en die onder de voorgestelde uitbreiding kunnen vallen. Bereid bij een verwachte overschrijding van de drempel vanaf 2028 tijdig een toelatingsaanvraag voor.
Hoe Orbecta ondersteunt
Claim Check toetst aangekondigde CBAM-toeslagen aan de werkelijke reikwijdte en kost van de regeling, Contract Intelligence scant contracten op ontbrekende CBAM- en emissiedataclausules, en de Supply Risk Index laat zien welke invoerstromen het meest CBAM-gevoelig zijn.
Bronnen
- Primaire bron: Europese Commissie (DG TAXUD) — Price of CBAM certificates — bijgewerkt juli 2026
- Primaire bron: Nederlandse Emissieautoriteit — CBAM vanaf 2026: Certificaten, CBAM-aangifte en Toelating als CBAM-aangever — geraadpleegd september 2026
- Primaire bron: Raad van de EU — Council moves to strengthen the EU's carbon border adjustment mechanism — 12 juni 2026
- Primaire bron: Verordening (EU) 2025/2083 tot wijziging van Verordening (EU) 2023/956 — 8 oktober 2025
- Onafhankelijke hoofdbron: EUROMETAL — European Parliament adopts position on extending CBAM to downstream steel and aluminium products — 15 september 2026
- Aanvullende context: VATupdate — European Parliament Backs Expansion of CBAM to Downstream Steel and Aluminium Products — 17 september 2026
- Aanvullende context: evofenedex — Europese Commissie vraagt bedrijven feedback CBAM-regels — juli 2026
- Orbecta-analyse op basis van bovenstaande bronnen.