Vanaf 1 oktober 2026 moet wie staalproducten uit bijlage I van EU-verordening 2026/1384 invoert, in de douaneaangifte het land van smelten en gieten (melt and pour) vermelden en onderbouwen, primair met een Mill Test Certificate (MTC) mét heat number. Ontbreekt controleerbaar bewijs, dan kan de Douane de invoer weigeren. Kernactie voor de Nederlandse maakindustrie deze week: per leverancier vaststellen wie de importeur is, het certificaat opvragen en aanlevering, garanties en kostenverdeling contractueel vastleggen.
Wat er feitelijk gebeurt
De EU-staalverordening (EU) 2026/1384 is op 25 juni 2026 in werking getreden en geldt sinds 1 juli 2026 als opvolger van de staalvrijwaring die op 30 juni 2026 afliep. Volgens de Europese Commissie stelt de verordening de rechtenvrije quota vast op 18,3 miljoen ton, met een recht van 50% op invoer buiten het quotum en een melt-and-pour-regime voor meer transparantie. De Douane meldt dat het tarief buiten quotum daarmee verdubbelt van 25% naar 50% en dat de beschikbare invoerquota met 47% zijn verlaagd ten opzichte van de vorige maatregelen.
Het melt-and-pour-onderdeel gaat op 1 oktober 2026 in. De Douane schrijft dat u vanaf die datum het land van smelten en gieten van uw staal moet aantonen met een certificaat van het walswerk (MTC), waarop twee gegevens staan:
- het land van smelten en gieten, en
- het warmtenummer (heat number) van het ingevoerde staal.
Welke bewijsstukken worden geaccepteerd, staat in Uitvoeringsverordening (EU) 2026/1963, volgens Eurometal en Baker McKenzie door de Commissie vastgesteld op 28 augustus 2026. Melt and pour betekent volgens Evofenedex de plek waar ruw staal of ijzer voor het eerst vloeibaar wordt geproduceerd en tot een eerste vaste vorm wordt gegoten; dat is dus niet noodzakelijk het land waar gewalst, gebogen of bewerkt is.
Alternatief bewijs. Bevat het MTC een van beide gegevens niet, dan kan de Douane aanvullend bewijs beoordelen: facturen, leveringsbonnen, kwaliteitscertificaten of clausules in inkooporders/contracten, langlopende leveranciersverklaringen, kostprijs- en productiedocumentatie, douanedocumenten van het exportland, commerciële correspondentie of productiebeschrijvingen. Die stukken moeten zowel het land van smelten en gieten als het heat number bevatten.
Overgangsperiode. Van 1 oktober 2026 tot en met 30 september 2027 mogen deze documenten volgens Evofenedex ook zelfstandig dienen als er geen MTC is. Vanaf 1 oktober 2027 gelden ze volgens SteelOrbis en Eurometal alleen nog als aanvulling op een MTC; Eurometal formuleert dit voorzichtiger als "de Commissie kan de toegestane bewijsmiddelen daarna beperken". Reken voor je contracten op het strengste scenario: vanaf oktober 2027 een MTC per zending.
Aangifte. De melt-and-pour-gegevens worden per aangifte opgenomen via TARIC-documentcodes. Een Noord-Ierse industrieorganisatie publiceerde voorlopige guidance met codes Y376–Y387 voor het land van melt and pour en C131 (MTC) tot en met C139 voor bewijsstukken; bevestig de actuele codelijst bij je douane-expediteur.
Sanctie bij ontbreken. Evofenedex geeft aan dat de Douane de invoer kan weigeren als het land van smelten en gieten niet met passend en controleerbaar bewijs wordt aangetoond. Eurometal meldt dat de Commissie dit als non-compliance met de transparantie-eisen van de verordening aanmerkt.
Structurele drivers
Melt and pour is geen losse formaliteit maar de eerste fase van een traject. Volgens Baker McKenzie is de eis vanaf 1 oktober 2026 puur een transparantie- en traceerbaarheidsverplichting, en gaan melt-and-pour-gegevens vanaf 1 oktober 2027 meewegen in de landenverdeling van de quota. Wie nu slordig documenteert, bouwt dus een datahistorie op waarop straks quota-toegang wordt gebaseerd.
De quotaverdeling zelf staat in Uitvoeringsverordening (EU) 2026/1457. Volgens CMS krijgen vrijhandelspartners 50% van het jaarvolume, grotendeels naar historische handelsvolumes, en staat de andere 50% open voor alle WTO-leden; quota worden per kwartaal beheerd. Crowell wijst erop dat het recht van 50% bovenop bestaande antidumping- of compenserende rechten komt. Eurometal meldt dat invoer uit IJsland, Liechtenstein en Noorwegen buiten het quotasysteem blijft.
Er is ook overlap met bestaande regels. Volgens Customs Support wordt voor de Rusland-sancties (artikel 3g van Verordening 833/2014) op basis van Commissie-guidance al een MTC als bewijs van herkomst van staalinput gebruikt. Customs Support wijst erop dat één volledig MTC beide regimes kan bedienen, maar dat een certificaat dat in het sanctiedossier een ander smeltland toont dan op de douaneaangifte, onder beide regimes risico creëert. Daarnaast vraagt CBAM voor ijzer en staal al gegevens over ingebedde emissies. Voor de inkoper betekent dit drie datastromen per staalzending (sanctie-herkomst, melt and pour, ingebedde emissies) die naar dezelfde leverancier en hetzelfde heat number terugleiden.
Wie direct geraakt wordt
Direct (eerste orde): iedere partij die als importeur optreedt voor goederen waarvan de CN-code in bijlage I van verordening 2026/1384 valt, ongeacht de aanvoerroute. Dat zijn in de NL-praktijk:
- staalhandelaren en service centers die coil, plaat, profielen of buizen van buiten de EU betrekken;
- maakbedrijven (machinebouw, offshore, bouw- en installatietechniek, apparatenbouw) die zelf buiten de EU inkopen op EXW-, FCA-, FOB- of CIF-basis en dus zelf aangever of importeur zijn;
- douane-expediteurs in Rotterdam, Amsterdam en Antwerpen die de aangiften indienen en op de bewijsstukken moeten kunnen terugvallen.
Gietcomponenten en bewerkte delen: of een gietstuk, smeedstuk of halffabricaat onder de eis valt, hangt uitsluitend af van de CN/TARIC-code tegenover bijlage I. De geraadpleegde bronnen noemen geen aparte regeling voor gietwerk. Toets dit dus per code; neem niet aan dat een product buiten scope valt omdat het "een component" is.
Waarschijnlijk niet direct geraakt:
- afnemers die uitsluitend staal van EU-producenten betrekken, of via een EU-distributeur die zelf de invoer verzorgt; de aangifteplicht ligt bij de importeur;
- inkopers onder DDP-voorwaarden, waar de leverancier (of diens vertegenwoordiger) importeert.
Die groepen kunnen alsnog geraakt worden: bij een leverancierswissel naar een niet-EU-bron, bij een Incoterm-wijziging van DDP naar FCA/DAP bij contractverlenging, of indirect wanneer hun distributeur door afgewezen zendingen voorraad of prijzen aanpast. Bedrijfsexposure: nog niet berekend — koppel spend- en leveranciersdata per CN-code.
Het tweede-orde-effect
Onderstaande keten is Orbecta-analyse (niveau C), geen vastgesteld marktgevolg.
Gebeurtenis: vanaf 1 oktober is een MTC met smeltland en heat number de standaard bij invoer. → Eerste orde: importeurs moeten documenten per zending verzamelen; zendingen zonder controleerbaar bewijs kunnen worden geweigerd. → Tweede orde: handelaren die staal uit meerdere smelterijen mengen of via derde landen verwerken (bijvoorbeeld in een ander land gewalst of gecoat staal), kunnen moeite hebben om per heat number te documenteren. Dat kan leiden tot een verschuiving van niet-EU-aankopen naar leveranciers met aantoonbaar sluitende traceerbaarheid, en tot extra kosten voor documentatie, vertraging bij inklaring en demurrage in de haven. → Voorwaarde: dit effect wordt aannemelijk wanneer een substantieel deel van de niet-EU-aanvoer via traders loopt die geen molencertificaat kunnen doorgeven, en wanneer de Douane de alternatieve bewijsmiddelen strikt beoordeelt. → Procurementindicator: aandeel zendingen met compleet MTC, inklaringsdoorlooptijd bij je expediteur, aantal controles/afwijzingen, en demurrage-facturen.
Een tweede keten loopt via de prijs. Europese staalproducenten hebben volgens SMM prijsverhogingen voor eind Q4 2026 aangekondigd, met als argumenten krappere binnenlandse spotbeschikbaarheid en hogere cokeskolenkosten; de molens verwachten dat kopers vanaf november meer bijkopen als eerdere importquota zijn uitgeput. Dat is een verwachting van verkopers, geen vastgesteld feit. Tegelijk meldde een Benelux-service-center begin augustus HRC-orders tegen €720–735 per ton franco (Kallanish via Eurometal), terwijl aanbiedingen tot €750 per ton niet werden geaccepteerd en ook het doel van circa €740 per ton franco door meerdere kopers als onhaalbaar werd gezien. Als melt-and-pour-frictie importalternatieven feitelijk duurder of trager maakt, kan dat de onderhandelingspositie van EU-molens versterken — maar of dat gebeurt, hangt af van quotabenutting per kwartaal en van de werkelijke vraag.
Nederlandse procurementimpact
De Nederlandse industrie draait bovendien op een hoger toerental. De Nevi PMI daalde in augustus licht van 54,4 naar 53,8, maar bleef boven de groeigrens van 50; nieuwe exportorders stegen in het hoogste tempo in ruim vier jaar en inkoopprijzen stijgen nog relatief snel. Groeiende orderboeken bij leveranciers vergroten het risico dat documentatieverzoeken lager op hun prioriteitenlijst belanden — reden te meer om ze contractueel te borgen.
Contractclausules
Neem in nieuwe en te verlengen inkoopcontracten voor staal en staalhoudende componenten met niet-EU-herkomst ten minste op (laat de formulering juridisch toetsen):
| Clausule | Inhoud |
|---|---|
| Documentatieplicht | Per zending een MTC met land van melt and pour én heat number, uiterlijk bij verscheping digitaal aangeleverd; vanaf 1 oktober 2027 zonder uitzondering. |
| Traceerbaarheid door bewerking | Bij gewalst, gecoat, gebogen of gegoten materiaal: koppeling van eindproduct aan het oorspronkelijke heat number, ook als bewerking in een ander land plaatsvond. |
| Garantie en vrijwaring | Leverancier garandeert juistheid van melt-and-pour-gegevens en vrijwaart voor rechten, boetes, opslag, demurrage en vervangingskosten bij weigering of correctie. |
| Opschortingsrecht | Recht om betaling of afname op te schorten zolang compleet bewijs ontbreekt. |
| Meldplicht bronwijziging | Schriftelijke melding vooraf bij wijziging van smelterij of smeltland. |
| Kostenverdeling en Incoterm | Expliciet wie importeur is, wie een eventueel recht buiten quotum draagt en of dat in de prijs zit. |
| Audit- en informatierecht | Toegang tot onderliggende productie-/certificaatdocumentatie, afgestemd op CBAM- en sanctie-informatie. |
Let op: een vaste prijs beschermt niet absoluut. Contracten met toeslagen, prijsherzienings- of hardshipclausules kunnen alsnog kosten van quota-uitputting of rechten doorrekenen.
Leveranciersgesprekken
Vraag niet alleen óf een leverancier een MTC levert, maar of daarop smeltland en heat number staan. Koninklijke Metaalunie adviseert (via Metaalnieuws) leveranciers nu al te benaderen en precies dat te controleren. Voor langlopende relaties kan een langlopende leveranciersverklaring een aanvulling zijn, maar na de overgangsperiode niet de basis.
Sourcing-mix
Leveranciers zijn niet inwisselbaar. Vergelijk alternatieven op: volledigheid en consistentie van MTC's, directe molenrelatie versus trading, kwalificatiedoorlooptijd van nieuw materiaal, quotapositie van het smeltland, CBAM-emissiedata en logistieke aansluiting op Rotterdam/Antwerpen of de Rijncorridor. Een benchmark op deze criteria gaat vóór een shortlist.
Claim-verdediging
Verwacht dat leveranciers en distributeurs de nieuwe regels aanvoeren als argument voor Q4-toeslagen. Toets zo'n claim op vier punten: (1) welk deel van hun inkoop is niet-EU en valt onder bijlage I; (2) wat zijn de werkelijke extra documentatiekosten; (3) is het quotum voor hun herkomstland aantoonbaar uitgeput; (4) hoe verhoudt de gevraagde verhoging zich tot een benoemde HRC-benchmark (index, peildatum, franco of af fabriek). Een verhoging die niet op deze punten is te onderbouwen, is een onderhandelingsopening, geen gegeven.
Budget en risico
Leg in je categorieplan een scenario vast waarin een deel van de niet-EU-zendingen vertraging oploopt of wordt geweigerd, en bereken de impact op veiligheidsvoorraad en demurrage. Een indicatie van een BOM-effect vergt het staalaandeel per product; dat is productspecifiek en niet uit de bronnen af te leiden.
Wat vaststaat en wat nog onzeker is
Wat vaststaat: verordening 2026/1384 geldt sinds 1 juli 2026 met quota van 18,3 miljoen ton en 50% recht buiten quotum; vanaf 1 oktober 2026 moet het land van smelten en gieten worden aangegeven en aangetoond, primair met een MTC met heat number; bewijsregels staan in uitvoeringsverordening 2026/1963; de overgangsregeling voor alternatief bewijs loopt tot en met 30 september 2027; zonder passend en controleerbaar bewijs kan de Douane de invoer weigeren.
Wat nog onzeker is: hoe streng de Douane in de eerste maanden alternatieve bewijsmiddelen beoordeelt en hoeveel pre-clearance-controles plaatsvinden; welke producten precies onder bijlage I vallen na de productscope-review waarvoor de Commissie op 30 juli 2026 een consultatie startte; hoe melt-and-pour-data vanaf 1 oktober 2027 de quotaverdeling beïnvloeden; en of de aangekondigde Q4-verhogingen van EU-molens door de markt worden geaccepteerd.
Waar je op moet letten: percentage zendingen met compleet MTC per leverancier; inklaringsdoorlooptijd en demurrage bij je expediteur; quotabenutting per kwartaal en herkomstland; HRC-benchmark Noordwest-Europa (franco vs. af fabriek) ten opzichte van €720–735 per ton; leveranciersclaims die naar de staalverordening verwijzen.
Wat je nu kunt doen
- Deze week — inkoop + douane-expediteur: laat je expediteur voor alle lopende en geplande niet-EU-staalzendingen per CN-code bevestigen of die onder bijlage I vallen en welke documentcode wordt aangegeven. Besluit daarna per zending of levering doorgaat of wordt aangehouden tot het bewijs compleet is.
- Deze week — categoriemanager staal: vraag elke niet-EU-leverancier en iedere trader schriftelijk om een voorbeeld-MTC met smeltland en heat number, plus bevestiging dat dit per zending wordt meegeleverd. Leveranciers die niet binnen tien werkdagen leveren, markeer je als risico voor de overgangsperiode.
- Deze maand — inkoop + legal: neem de clausules uit de tabel op in lopende verlengingen en in de Q4-tenders; laat per contract vastleggen wie importeur is en wie een eventueel recht buiten quotum draagt. Besluit daarna of DDP- of FCA-voorwaarden per leverancier het beste risicoprofiel bieden.
- Deze maand — categoriemanager + EU-distributeur: vraag je EU-distributeurs welk deel van hun voorraad niet-EU is en hoe zij melt and pour borgen, en eis bij elke Q4-prijsverhoging een onderbouwing met benchmark, peildatum en quotastatus. Besluit op basis daarvan over gedeeltelijke fixatie, indexatie of gefaseerde afname — na vergelijking, niet op voorhand.
- Dit kwartaal — compliance + inkoop: harmoniseer per leverancier de datastromen voor melt and pour, CBAM en Rusland-sancties op heat-number-niveau, zodat vóór 1 oktober 2027 elke zending met een volledig MTC is gedekt.
Hoe Orbecta ondersteunt
Met Contract Intelligence screen je bestaande staal- en componentcontracten op ontbrekende documentatie-, vrijwarings- en Incoterm-bepalingen. Claim Check toetst aangekondigde Q4-verhogingen aan benchmark, peildatum en quotastatus, en Warroom Prep bereidt de leveranciersgesprekken over certificaten en kostenverdeling voor.
Bronnen
Primaire bron: Douane (Belastingdienst) — Aantonen land van smelten en gieten staal verplicht vanaf 1 oktober — 22 september 2026 Primaire bron: Europese Commissie, DG Trade — EU Steel Regulation: Commission launches targeted consultation on first product scope review — 30 juli 2026 Operationele bevestiging: Evofenedex — Q&A: Hoe voldoe je aan de verplichtingen van de nieuwe EU-staalverordening? — datum niet gespecificeerd op pagina Operationele bevestiging: Evofenedex — Commissie verduidelijkt bewijsregels voor staalimport — 3 september 2026 Aanvullende context: Baker McKenzie Global Import Blog — EU: European Commission adopts proposal for new trade defence regime for steel imports with application from 1 October 2026 — 22 september 2026 Aanvullende context: CMS — Unprecedented EU Steel Regulation targets global overcapacity — juli 2026 Aanvullende context: Crowell & Moring — EU Steel Overcapacity Regulation: New Permanent Measure in Force from 1 July 2026 — juli 2026 Aanvullende context: Eurometal — EU clarifies rules for proving the "melt and pour" country for steel imports — september 2026 Aanvullende context: SteelOrbis — EU outlines evidence requirements for steel 'melt and pour' declarations — september 2026 Aanvullende context: Manufacturing NI — EU Steel Melt and Pour Provisional Guidance — datum niet gespecificeerd op pagina Aanvullende context: Customs Support — Mill Test Certificates for EU Steel Imports – From Guidance to Law — september 2026 Aanvullende context: Metaalnieuws — Staalimport: vanaf 1 oktober strengere eisen aan herkomst — 16 september 2026 Aanvullende context: Eurometal (Kallanish) — European coil price trends unclear before September — augustus 2026 Aanvullende context: SMM (news.metal.com) — European Hot-Rolled Coil Prices Rise as Steelmakers Target Q4 Price Increases — september 2026 Aanvullende context: Vraag & Aanbod — Nevi PMI: Export trekt aan, Nederlandse industrie blijft groeien — september 2026
Orbecta-analyse op basis van bovenstaande bronnen.