Het Rijnpeil bij Kaub, het ondiepste knelpunt richting Zuid-Duitsland en Zwitserland, staat op 3 cm en kan deze week onder nul zakken; bij Lobith werd op 27 september met 6,10 m het laagste peil sinds 1866 gemeten. Nieuw ten opzichte van augustus: dit is geen piek meer maar een langdurige periode, met 74 dagen onder de 78-cm-drempel. Inkopers met bulk-, chemie-, brandstof- of containerstromen over de Rijn moeten deze week hun Q4-toeslagexposure kwantificeren en uitwijkcapaciteit contractueel vastleggen.
Wat er feitelijk gebeurt
Rijkswaterstaat meldde op 24 september dat de afvoer bij Lobith was gedaald tot iets meer dan 600 m³/s en dat de afvoer bij Maxau (circa 350 m³/s) lager lag dan het laagste punt van medio augustus. Volgens meetgegevens van Rijkswaterstaat, via ANP, stond de Rijn bij Lobith op zondag 27 september rond het middaguur op 6,10 m, het laagste peil sinds de metingen in 1866 begonnen; het vorige record (6,12 m) dateerde uit augustus. Bij Kaub staat de peilschaal volgens cijfers van de Duitse scheepvaartautoriteit WSA op 3 cm, met een verwachting richting –3 cm deze week; bij Keulen 40 cm, verwacht 36 cm. Het peil is niet de vaardiepte, maar bepaalt wel de toelaatbare belading.
Bloomberg meldt op basis van Volt Power Analytics dat de Rijn dit jaar 74 dagen onder 78 cm heeft gestaan, de drempel waaronder binnenvaart de belading met circa 30% moet verlagen, tegen 41 dagen in 2022. De vrachtkosten voor diesel per binnenvaart van Rotterdam naar Karlsruhe stegen op 21 september met 15%, na meer dan een verdubbeling in september. In Nederland geldt op de IJssel tussen Zutphen en Westervoort eenrichtingsverkeer; voor de Rijn zelf zijn volgens Rijkswaterstaat vooralsnog geen aanvullende maatregelen nodig.
Wie direct geraakt wordt
Eerste orde: verladers en ontvangers met binnenvaart stroomopwaarts van Kaub (Mainz, Mannheim, Karlsruhe, Basel), vooral vloeibare bulk (diesel, huisbrandolie, chemie), droge bulk (kolen, erts) en containerbinnenvaart. Ook op de Beneden-Rijn tot het Ruhrgebied zijn beladingsbeperkingen waarschijnlijk nu Keulen op een recordlaagte staat.
Waarschijnlijk niet direct geraakt: zuiver wegtransport, zeevracht tot Rotterdam zonder binnenvaartvervolg en luchtvracht. Zij kunnen alsnog geraakt worden als uitwijk naar spoor en weg de capaciteit op de corridor Rotterdam–Rijn-Main verkrapt.
Het tweede-orde-effect
Orbecta-analyse. Minder lading per schip betekent meer reizen per ton en uitwijk naar spoor en vrachtwagen. Dat kan druk zetten op spoor- en truckcapaciteit tussen Rotterdam en Zuid-Duitsland en op spot-trucktarieven op die lanes. Een tweede keten loopt via Duitse toeleveranciers: het Kiel Institut stelt dat een volle maand onder 78 cm bij Kaub historisch samenging met circa 1% lagere Duitse industriële productie. Dat vergroot het risico op levertijdverlenging of kostenclaims van Duitse chemie- en metaalleveranciers die hun grondstoffen per schip ontvangen.
Voorwaarde: het peil bij Kaub blijft weken onder 78 cm. Volgens Bloomberg blijft een hogedrukgebied tot eind september actief en kan het peil verder dalen.
Nederlandse procurementimpact
Direct: binnenvaartcontracten op de ARA–Duitsland-corridor met laagwatertoeslagen. Na 74 dagen kan de toeslag in Q4-budgetten doorwerken. Indirect: inkoop bij Duitse toeleveranciers in chemie, staal en machinebouwcomponenten, en brandstofinkoop voor locaties in Zuid-Duitsland. Mogelijk: oostelijke Nederlandse binnenhavens via de IJssel (eenrichtingsverkeer vertraagt omlooptijden).
Bedrijfsexposure: nog niet berekend — koppel spend- en leveranciersdata.
Wat vaststaat en wat nog onzeker is
Wat vaststaat: recordpeilen bij Lobith, Keulen en Kaub; 74 dagen onder 78 cm; dieselvracht Rotterdam–Karlsruhe meer dan verdubbeld in september; eenrichtingsverkeer op de IJssel.
Wat nog onzeker is: hoe lang het laagwater aanhoudt, of spoor- en truckcapaciteit meetbaar krapper wordt, en of Duitse leveranciers claims indienen.
Waar je op moet letten: peilprognose Kaub (BfG/WSA), laagwatertoeslagstaffels van je binnenvaartpartij, boekingsslots op spoor Rotterdam–Rijn-Main, spot-trucktarieven naar Zuid-Duitsland, levertijdmeldingen van Duitse leveranciers.
Wat je nu kunt doen
- Logistiek inkoper, deze week: vraag je binnenvaartvervoerder schriftelijk welke peilschaal (Kaub of Duisburg-Ruhrort) en welke toeslagstaffel op je contract van toepassing is en wat die bij 0 cm is; besluit daarna of je volumes naar spoor verschuift.
- Category manager, binnen 7 dagen: laat je expediteur offreren voor spoor- en truckcapaciteit voor kritieke zendingen naar Zuid-Duitsland, inclusief prijsvaliditeit en capaciteitsgarantie; vergelijk op doorlooptijd, kosten per ton en terminalaansluiting.
- Contractmanager, deze week: toets in je binnenvaartcontracten de overmacht- en hardshipbepalingen: kan de vervoerder bij extreem laagwater opschorten, en wie draagt de meerkosten van uitwijk?
- Leveranciersmanager, binnen 14 dagen: vraag je top-Duitse leveranciers in chemie en metaal hoe hun grondstofaanvoer via de Rijn loopt en of ze levertijd- of prijsaanpassingen verwachten; besluit dan over veiligheidsvoorraad versus gefaseerde afroep.
- Controller met inkoop, voor de Q4-forecast: reken twee scenario's door (laagwater tot half oktober versus tot eind november) voor toeslagen en uitwijkkosten.
Hoe Orbecta ondersteunt
De Supply Risk Index volgt de Rijncorridor; Contract Intelligence toont welke contracten laagwater- en overmachtclausules bevatten, en Claim Check toetst binnenkomende leveranciersclaims aan de feitelijke peilhistorie.
Bronnen
- Primaire bron: Rijkswaterstaat — Actuele situatie Rijn — 24 september 2026
- Onafhankelijke hoofdbron: Bloomberg — Freight Costs Soar as Rhine Drops Below Shipping Threshold — 28 september 2026
- Onafhankelijke hoofdbron: Bloomberg — Rhine Sinks to Record Low in Further Blow for Shipping — 24 september 2026
- Aanvullende context: Binnenvaartkrant (ANP) — Nieuwe dieptepunt voor waterpeil bij Lobith — 28 september 2026
- Aanvullende context: Weeronline (ANP) — Waterpeil Rijn bij Keulen en Kaub zakt naar laagterecords — 28 september 2026
- Aanvullende context: Business AM — Recordlage waterstand op Rijn verstoort Europees vrachtvervoer — augustus 2026
Orbecta-analyse op basis van bovenstaande bronnen.